پیشگیری از نارسایی کبد | نارسایی کبد چیست ؟

قبل از هر چیزی اجازه دهید تا با مفهوم نارسایی کبد آشنا شویم:

نارسایی کبد چیست؟

کبد دومین هیکل بزرگ جسم است و عملکردهای متعدد و مختلفی را در جسم بر پیمانه دارد. کبد، بر روی هر آنچه که می‌خورید و می‌نوشید فعل و انفعالاتی انجام می‌دهد. کبد خوراکی ها و آشامیدنی‌ها را به انرژی و مواد غذایی مورد احتیاج جسم تبدیل می‌کند. مواد زیان آور نظیر الکل را فیلتر کرده، از جسم دفع می‌کند و مسٔولیت دفاع از جسم در برابر عفونت‌ها را بر پیمانه دارد.

زمانی که کبد ضرر ببیند یا خراب شود، احتمالا شخص متحمل نارسایی یا مسائل کبدی می‌شود. ویروس‌ها و مواد شیمیایی زیان آور می‌توانند به کبد ضرر برسانند. چنانچه شخص متحمل ضرر‌های کبدی شود، به مرور عملکرد درست کبد از کار می‌افتد.

نارسایی کبد یک مریضی واقعا جدیست و بایست فورا معالجه شود.

گونه های نارسایی کبد

نارسایی کبد بر دو قسم است، یا حاد و یا مزمن.

نارسایی حاد کبد

صدمات دراثر نارسایی حاد کبد سریع پیشرفت می‌کند و عملکرد کبد ظرف یک هفته و گاهی چند روز مختل می‌شود. نارسایی حاد کبد همواره یک دفعه و بدون هیچ‌گونه نشانه ها یا پیامد‌ی قبلی بروز می‌کند. دلایل رایج نارسایی حاد کبد اکثر قارچ یا استفاده بیش از اندازه داروهایی از قبیل استامینوفن است.

نارسایی مزمن کبد

نارسایی مزمن کبد با شتاب کمتری پیشرفت می‌کند. بروز نشانه ها اولیه گاهی ماه‌ها و سال‌ها به طول می‌انجامد. نارسایی مزمن کبد اکثر دراثر خراب بافت‌های کبد است که بر تاثیر استفاده زیاد مدت الکل به وجود می‌آید. ضرر بافت‌های کبد بر تاثیر استفاده الکل، بافت‌های سالم را از بین برده و بافت‌ها را زخمی می‌کند.

تخریب بافت کبد

در نارسایی مزمن، کبد ملتهب می‌شود. همین التهاب به مرور سبب بروز زخم‌هایی در بافت کبد می‌گردد. مادامی که به مرور بافت‌های سالم از بین رفته و بافت‌های زخمی جانشین آن می‌گردند، فرایند از دست دادن کبد آغاز می‌شود.

نارسایی کبد دراثر الکل بر ۳ قسم است:

مریضی کبدِ چربِ الکلی دراثر جمع شدنچربی در سلول‌های کبد است. این پیامد گریبانگیر مردمیست که الکل بیشتری می‌نوشند و چاق هستند.

خصیصه‌های نارسایی کبد چرب الکلی جمع شدنسلول‌های چربی، التهاب و زخم‌های کبدی است. طبق اعلان انجمن کبد امریکا ۳۵٪ از مردم الکلی از این پیامد رنج می‌برند.

نارسایی کبد الکلی پیشرفته‌ترین گونه از اقسام نارسایی کبد است. انجمن کبد امریکا اعلان نمود که ۱۰ تا ۲۰٪ از مردم الکلی گرفتار زخم‌های کبدی هستند.

دلایل نارسایی کبد

نارسایی حاد کبد، نارسایی گسترده‌ی کبد نیز خوانده می‌شود که حتی امکان پذیر است بدون هیچ‌گونه پیامد‌ یا نشانه ها کبدی رخ ‌دهد. طبق اعلان کلینیک مایو، استفاده بیش از اندازه استامینوفن رایج‌ترین علت نارسایی حاد کبد در ایالات متحده شاخته شده است. استامینوفن در زمره داروهایی قرار دارد که می‌توان بدون نسخه از داروخانه گرفتن نمود، درنتیجه بایست از مقدار پیشنهاد شده بر روی برچسب پیروی نمود. چنانچه احساس نمودید بیش از اندازه مجاز استامینوفن استفاده کرده‌اید به دکتر رجوع نمائید.

ازعمده علت ها دیگری که سبب نارسایی حاد کبد می‌شود:

• داروهای تجویزی ویژه
• بعضی مکمل‌های گیاهی
• عفونت‌های ویروسی از قبیل هپاتیت یا تورم کبد از جمله هپاتیت گونه A، B و C
• داروی سمی
• مریضی‌های ویژه خودایمنی

البته امکان پذیر است دلیل دقیق نارسایی حاد کبد ناشناخته باقی بماند.

نارسایی حاد کبد در بعضی موارد ژنتیکی است. امکان پذیر است شخص ژن‌های ناقص را از یکی از پدرومادر یا هر دوی آنان به ارث ببرد. چنانچه از مریضی‌های ژنتیک کبدی رنج می‌برید، احتمالا آماده دچار به نارسایی‌های کبدی نیز هستید.

نارسایی مزمن کبد عمدتا دراثر خراب بافت کبد یا مریضی‌های وابسته به کبد چرب الکلی است. استفاده افراطی الکل رایج‌ترین علت خراب بافت کبد در ایالات متحده تلقی می‌شود.

همواره کبد هر گونه الکلی که استفاده می‌شود را تجزیه می‌کند، اما اگر بیش از اندازه الکل استفاده شود، تجزیه‌ی آن از تحمل کبد خارج می‌شود. سم شیمیایی موجود در الکل، محرک التهاب کبد است که قادراست فاکتور تورم کبد گردد. این ضرر‌ها منجر به خراب بافت کبد می‌شود.

چنانچه مبتلا به هپاتیت C باشید، بیش از دیگران آماده نارسایی مزمن کبد یا خراب بافت کبد هستید. ویروس هپاتیت C در جریان خون منتشر می‌شود. چنانچه خون شخص مبتلا وارد جسم شما شود، شما نیز به آن مبتلا می‌شوید. مصرف سرنگ مشترک و سوزن آلوده در طی فرایند تاتو یا سوراخ نمودن گوش و دیگر هیکل‌ها از روش‌های سرایت هپاتیت C است.

اثر هپاتیت C بر بدن

طبق اعلان انجمن کبد امریکا، از هر ۴ نفرامریکایی که به مریضی هپاتیت مزمن C مبتلاست، مریضی ۱ نفرشان به خراب بافت کبد منجر می‌شود. هپاتیت C دومین دلیل خراب بافت کبد در ایالات متحده قلمداد می‌شود.

نشانه ها نارسایی کبد

• تهوع
• بی‌اشتهایی
• خستگی مفرط
• اسهال
• زردی
• کم شدن وزن
• کبودی پوست یا خونریزی
• خارش
• تورم یا احتباس مایعات در پاها
• احتباس مایعات در شکم

از آنجایی که بعضی از این نشانه ها با نشانه ها مریضی‌ها و آشفتگیات دیگر مشترک است گاهی شناسایی نارسایی کبد سخت می‌شود. بعضی مردم مادامی که مسائل کبدیشان به مسئلهی حاد و پیشرفته و نزدیک به مرگ بدل نشده، هیچ‌گونه نشانه های ندارند. به محض آنکه شخص به این مرحله می‌رسد، گرفتار گیجی، خواب‌آلودگی یا حتی کما می‌شود.

چنانچه از مریضی‌های کبد دراثر استفاده الکل رنج می‌برید، امکان پذیر است به یرقان یا زردی پوست و چشم مبتلا شوید. احتمال شکل‌گیری سم در مغز قادراست سبب خواب‌آلودگی، عدم تمرکز و حتی نقصان عملکرد مغز گردد. حتی امکان پذیر است طحال شخص متورم گردد، خونریزی شکمی داشته باشد و گرفتار نارسایی کلیه گردد. همینطور امکان پذیر است شخص مبتلا به سرطان کبد شود.

تشخیص و معالجه

چنانچه با هر نوع مسئلهی در این زمینه روبرو هستید به دکتر رجوع نمائید. چنانچه پیشینه‌ی استفاده بیش از اندازه الکل، آشفتگیات ژنتیک یا مسائل دکتری دیگر دارید، دکتر خود را در جریان قرار دهید. انجام آزمایشات متفاوت مستلزم آگاهی دکترتان از اینگونه موارد است. چندین آزمایش خون متفاوت برای شناسایی آشفتگیات خون، از جمله شناسایی آشفتگیات کبدی وجود دارد.

چنانچه گرفتار مسمومیت دارویی از قبیل استامینوفن شده‌اید، دکترتان قادراست داروهایی تجویز کند که اثرات مخرب آن را از بین ببرد. همینطور دکترتان قادراست داروهایی برایتان تجویز کند که خونریزی داخلی را متوقف می‌کند.

نمونه‌برداری یکی از رایج‌ترین آزمایشات شناسایی مسائل کبدی است. برای نمونه‌برداری از کبد، تکه‌ی کوچکی از کبد برداشته می‌شود و در آزمایشگاه مورد تحقیق قرار می‌گیرد. چنانچه مسائل کبدی در مرحله های اولیه شناسایی داده شوند، بعضی از ضرر‌های کبد جبران می‌گردد. ضرر‌های کبدی گاهی خود به خود و گاهی طی فرایند‌های دارویی بازسازیمی‌شود.

چنانچه اضافه وزن دارید و یا چربی بی‌شماری از رژیم خوراکی خود گرفتن می‌نمایید، بیش از دیگران در ریسک دچار به کبد چرب هستید. تغییر در روش زندگی و پیروی از رژیم خوراکی سالم یاری فراوانی در این زمینه به شما می‌نماید. چنانچه گرفتار ضرر‌های کبدی هستید و الکل بی‌شماری می‌نوشید، حذف الکل از ارزش ویژه‌ایی برخوردار است.

نحوه‌ی معالجه به مرحله‌ی پیشرفت خراب و ضرر ارتباط دارد. دکترتان داروهایی هماهنگ ضرر برایتان تجویز می‌کند. چنانچه فقط قسمتی از کبد متحمل ضرر شده باشد، احتمالا با جراحی قسمت ضرر دیده برداشته می‌شود. عکس‌برداری نیز قسمتی از مرحله های شناسایی است. پس از عکس‌برداری چنانچه ضرر خیلی جدی شناسایی داده شود و شخص گرفتار نارسایی حاد کبد باشد، پیوند کبد الزامیست.

جلوگیری از نارسایی کبد

یکی از ساده‌ترین روش‌های جلوگیری از نارسایی کبد میانه‌روی در استفاده الکل است. کلینیک مایو پیشنهاد‌ می‌کند که خانم ها سالم مقدار استفاده الکل خود را به یک لیوان در روز ممحدوده نمایند. آقایان سالم بالای ۶۵ سال نیز بایست فقط یک لیوان در روز بنوشند. آقایان زیر ۶۵ سال نیز نبایست بیش از ۲ لیوان در روز الکل بنوشند.

از دیگر موارد جلوگیری:

• ارتباط‌ی زناشوییمراقبت شده
• پرهیز از استفاده مواد مخدر و سرنگ مشترک
• تزریق واکسن هپاتیت
• محافظت از پوست در برابر مواد شیمیایی سمی
• مصرف اسپری افشانه‌ی گردپاش در مکان‌های مستلزم تهویه

چنانچه هر یک از نشانه ها ذکر شده را در خود مشاهده نمودید، به دکتر خود رجوع نمائید. امکان پذیر است اصلا مسئله کبدی نداشته باشید، اما اگر داشته باشید، شناسایی سریع از ارزش ویژه‌ایی برخوردار است.

نارسایی کبدی قاتل خاموش است زیرا در بعضی موارد تا پیش از حاد شدن هیچ‌گونه نشانه های را بروز نمی‌دهد. با معالجه درست، این مریضی‌ قابل کنترل می‌شود و شخص را به سوی زندگی طبیعی سوق می‌دهد.